Το «Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος» του 1822 (το Σύνταγμα της Επιδαύρου) όριζε ρητά τις ατομικές ελευθερίες και τα δικαιώματα των πολιτών στα εξής άρθρα του:
- Θρησκευτική ελευθερία (Άρθρο Α'): Καθιέρωνε την επικράτεια της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αλλά ταυτόχρονα όριζε ότι η Διοίκηση της Ελλάδος ανέχεται κάθε άλλη θρησκεία και οι τελετές τους εκτελούνται χωρίς κανένα εμπόδιο.ο θρησκευτικός προσδιορισμός δεν γινόταν από διάθεση αποκλεισμού, αλλά ως μέσο εθνικής διαφοροποίησης από τους Οθωμανούς μουσουλμάνους και ως συνεκτικός δεσμός για το επαναστατημένο έθνος. Ταυτόχρονα, το ίδιο κείμενο εισήγαγε τη θρησκευτική ανοχή, επιτρέποντας σε κάθε άλλη θρησκεία να τελεί τις τελετές της ελεύθερα.
- Ισότητα ενώπιον του νόμου (Άρθρο Β'): Όλοι οι αυτόχθονες κάτοικοι της Επικράτειας της Ελλάδος, που πιστεύουν στον Χριστό, είναι απολύτως ίσοι απέναντι στους νόμους, χωρίς καμία εξαίρεση ή διάκριση (βαθμού, αξιώματος ή ευγένειας).
- Προστασία ζωής, τιμής και ιδιοκτησίας (Άρθρο Γ'): Κάθε πολίτης απολαμβάνει την ίδια ασφάλεια για τη ζωή του, την τιμή του και τα κτήματά (ιδιοκτησία) του, τα οποία βρίσκονται κάτω από την προστασία των νόμων.
- Κατάργηση των βασανιστηρίων και της δήμευσης (Άρθρο Θ'): Απαγορεύτηκαν ρητά τα βασανιστήρια, καθώς και η γενική δήμευση των περιουσιών για οποιοδήποτε έγκλημα.
- Ελευθερία των ιδεών και του τύπου (Άρθρο ΡΗ'): Κατοχυρώθηκε η ελευθεροτυπία. Όλοι οι Έλληνες είχαν το δικαίωμα να δημοσιεύουν ελεύθερα τις κρίσεις και τις ιδέες τους μέσω του τύπου, με τον περιορισμό να μην στρέφονται κατά της χριστιανικής θρησκείας, της ηθικής και να μην προβαίνουν σε προσωπικές ύβρεις.
- Ο διαχωρισμός από τα κοινωνικά/ανατρεπτικά κινήματα της ΕυρώπηςΑυτός ήταν ίσως ο πιο κρίσιμος διπλωματικός λόγος. Η Ιερά Συμμαχία στην Ευρώπη καταδίκαζε τότε κάθε επανάσταση (θεωρώντας τες όλες «καρμποναρικές» ή αναρχικές). Η Διακήρυξη ξεκαθαρίζει ρητά ότι ο αγώνας των Ελλήνων δεν βασίζεται σε δημαγωγικές ή στασιαστικές αρχές, ούτε αποσκοπεί στην ανατροπή των κοινωνικών δομών.3. Ο χαρακτηρισμός του Αγώνα ως «Εθνικού και Ιερού»Το κείμενο τονίζει ότι η Επανάσταση είναι ένας «πόλεμος εθνικός, πόλεμος ιερός». Γίνεται, δηλαδή, από ένα ολόκληρο έθνος που ζητά την πολιτική του ύπαρξη και ανεξαρτησία, και όχι από μια μικρή φατρία. η Διακήρυξη χαρακτηρίζεται από τις αρχές του φιλελευθερισμού και του δημοκρατικού συνταγματισμού, επηρεασμένη άμεσα από τα Συντάγματα της Γαλλικής και της Αμερικανικής Επανάστασης.Η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας της Ελλάδος (15 Ιανουαρίου 1822), η οποία συντάχθηκε κυρίως από τον Αναστάσιο Πολυζωίδη και τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, γράφτηκε με πολύ συγκεκριμένους, στρατηγικούς και εθνικούς λόγους.Ακολουθεί η πλήρης και επίσημη λίστα των 59 πληρεξουσίων (παραστατών) που υπέγραψαν το «Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος» στην Α' Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, ταξινομημένη αλφαβητικά, για να τους έχετε όλους:
- Αγγελόπουλος Γεώργιος (Ύδρα)
- Αινιάν Γεώργιος (Ανατολική Χέρσος Ελλάς)
- Αλεξανδρής Απόστολος (Ανατολική Χέρσος Ελλάς)
- Ανδρέου Φραντζέσκος (Ύδρα)
- Αντωνόπουλος Αντώνιος (Αχαΐα)
- Αποστόλης Νικολός (Ψαρά)
- Αρχιμανδρίτης Νεόφυτος (Βοιωτία / Ανατολική Χέρσος Ελλάς)
- Βάμβας Νεόφυτος (Χίος / Ύδρα)
- Βασιλείου Ιωάννης (Αττική)
- Βιτάλης Ανδρέας (Τήνος)
- Βλάχος Αγγελής (Αθήνα)
- Βουδούρης Βασίλειος (Ύδρα)
- Γαλάνης Χριστόδουλος (Μεσολόγγι)
- Γερμανός Παλαιών Πατρών (Αχαΐα)
- Γεωργίου Σταμάτης (Σπέτσες)
- Γιαννούλης Ιωάννης (Αίγινα)
- Γκίκας Ιωάννης (Ύδρα)
- Δεληγιάννης Αναγνώστης (Αρκαδία / Γορτυνία)
- Δημητρίου Γεώργιος (Ψαρά)
- Διομήδης Ανάργυρος (Σπέτσες)
- Ζαΐμης Ανδρέας (Καλάβρυτα)
- Ηπίτης Πέτρος (Ηπειρώτης ιατρός / πληρεξούσιος)
- Θεοχάρης Σπυρίδων (Ανατολική Χέρσος Ελλάς)
- Κανάρης Αθανάσιος (Πατρών)
- Καραμάνος Σωτήριος (Πελοπόννησος)
- Καρδαράς Ιωάννης (Τρίπολη)
- Κοκκαλάς Γεώργιος (Ύδρα)
- Κοντοβουνήσιος Παναγιώτης (Τριφυλία)
- Κοπανίτσας Παναγιώτης (Μυστράς)
- Κουντουριώτης Λάζαρος (Ύδρα)
- Κρεστενίτης Λυκούργος (Ηλεία)
- Κρεώτας Δημήτριος (Ύδρα)
- Κριεζής Αντώνιος (Ύδρα)
- Κυριακός Διονύσιος (Σπέτσες)
- Κωλέττης Ιωάννης (Δυτική Χέρσος Ελλάς)
- Λογοθέτης Λυκούργος (Σάμος)
- Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος (Πρόεδρος της Συνέλευσης)
- Μαυρομιχάλης Πετρόμπεης (Μάνη)
- Μοναρχίδης Χριστόδουλος (Ψαρά)
- Μουρούζης Αλέξανδρος (Φαναριώτης / πληρεξούσιος)
- Μπάρλας Αναγνώστης (Αρκαδία)
- Νέγρης Θεόδωρος (Ανατολική Χέρσος Ελλάς)
- Νικήτας Ιωάννης (Σπέτσες)
- Νικολάου Γεώργιος (Ψαρά)
- Νόταρης Πανούτσος (Κόρινθος)
- Ξένος Θεόδωρος (Ύδρα)
- Οικονόμου Χριστόδουλος (Ύδρα)
- Ορλάνδος Ιωάννης (Ύδρα)
- Πάγκαλος Γεώργιος (Κρήτη)
- Παπαδιαμαντόπουλος Ιωάννης (Πάτρα)
- Παπαδόπουλος Γρηγόριος (Ηπειρώτης λόγιος)
- Περρούκας Χαράλαμπος (Άργος)
- Πολυχρονιάδης Κωνσταντίνος (Λόγιος / πληρεξούσιος)
- Σακελλαρίου Ιωάννης (Ύδρα)
- Σκανδαλίδης Ιωάννης (Μακεδονία / Ανατολική Χέρσος Ελλάς)
- Τομπάζης Ιακωβάκης (Ύδρα)
- Τρικούπης Σπυρίδων (Μεσολόγγι)
- Τσαμαδός Αναστάσιος (Ύδρα)
- Χατζηαν those / Χατζηανδρέου Ζαχαρίας (Σπέτσες)
- Εβραίοι Αγωνιστές στο πεδίο της μάχης
- Ιωσήφ Ελιγιά (ή παρόμοιοι εθελοντές): Αν και οι καταγραφές είναι σπάνιες, υπήρξαν Ρωμανιώτες (ελληνόφωνοι) Εβραίοι από τα Ιωάννινα και τη Χαλκίδα που εντάχθηκαν σε επαναστατικά σώματα.
- Εβραίοι του Ιερού Λόχου: Στην εξέγερση των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών υπό τον Αλέξανδρο Υψηλάντη (Φεβρουάριος 1821), αναφέρεται ότι συμμετείχαν και νεαροί Εβραίοι από την ευρύτερη περιοχή της Μολδοβλαχίας και της Οδησσού, οι οποίοι πολέμησαν μαζί με τους Έλληνες φοιτητές.
2. Εβραίοι Φιλέλληνες και Χρηματοδότες στο εξωτερικό
Η πιο ουσιαστική εβραϊκή συνεισφορά δεν έγινε στα βουνά της Ελλάδας, αλλά στο διπλωματικό και οικονομικό πεδίο της Ευρώπης, όπου ισχυροί Εβραίοι λειτούργησαν ως Φιλέλληνες:
- Οίκος Ρότσιλντ (Rothschild): Ο διάσημος εβραϊκός τραπεζικός οίκος (κυρίως μέσω του παραρτήματος στο Παρίσι και τη Γερμανία) στήριξε οικονομικά τον φιλελληνισμό. Ο συντονιστής των φιλελληνικών εράνων στη Γερμανία, Ελβετός τραπεζίτης Ζαν-Γκαμπριέλ Εϋνάρδος (Jean-Gabriel Eynard), είχε στενές σχέσεις με τους Ρότσιλντ για τη μεταφορά χρημάτων, όπλων και τροφίμων στην επαναστατημένη Ελλάδα.
- Αδόλφος Κρεμιέ (Adolphe Crémieux): Γάλλο-Εβραίος πολιτικός και νομικός, ο οποίος από πολύ νεαρή ηλικία τάχθηκε δημόσια υπέρ της ελληνικής ανεξαρτησίας, γράφοντας πύρινους λόγους και συμμετέχοντας σε φιλελληνικές επιτροπές στο Παρίσι.
- Εβραίοι της Διασποράς (Γερμανία / Ιταλία): Υπήρξαν εκκλήσεις σε γερμανόφωνες εφημερίδες από προοδευτικούς Εβραίους διανοούμενους που καλούσαν τους ομοθρήσκους τους να βοηθήσουν οικονομικά τους Έλληνες, παραβάλλοντας τον αγώνα των Ελλήνων κατά των Οθωμανών με την έξοδο των Εβραίων από την Αίγυπτο. [1]
3. Η ενσωμάτωση στο ελληνικό κράτος
Μετά την απελευθέρωση, η εβραϊκή κοινότητα της Χαλκίδας (η οποία δεν είχε καταστραφεί) δήλωσε πλήρη υποταγή και πίστη στο νέο ελληνικό κράτος. Ο Βασιλιάς Όθωνας και αργότερα οι ελληνικές κυβερνήσεις αναγνώρισαν τους Εβραίους της Χαλκίδας ως ισότιμους Έλληνες πολίτες, επειδή κατά τη διάρκεια των τελευταίων φάσεων του αγώνα είχαν δείξει φιλική στάση προς τους επαναστάτες.
- Το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (1787): Από εκεί υιοθετήθηκε η βασική αρχή της διάκρισης των εξουσιών (Νομοθετική, Εκτελεστική, Δικαστική) και η ιδέα μιας δημοκρατίας που δεν βασίζεται σε βασιλιάδες.
- Τα Γαλλικά Επαναστατικά Συντάγματα (1793 και 1795): Από τη Γαλλική Επανάσταση πάρθηκαν οι ιδέες για τα ατομικά δικαιώματα, την ισότητα όλων των πολιτών απέναντι στον νόμο (ισονομία), την κατάργηση των βασανιστηρίων και την προστασία της ιδιοκτησίας και της τιμής.
- Το Σύνταγμα της Επαναστατημένης Νάπολης (1820): Ο Ιταλός Γκαλλίνα είχε μαζί του τα κείμενα των πρόσφατων ιταλικών εξεγέρσεων, τα οποία χρησιμοποίησε ως νομικό οδηγό για τη δομή του κειμένου
- Ιστορική παράδοση: Από την αρχαιότητα και τη γέννηση της δημοκρατίας, μέχρι τα επαναστατικά συντάγματα του 1821 (όπου οριζόταν ότι «κάθε άνθρωπος στην ελληνική επικράτεια είναι ελεύθερος»), η έννοια του πολίτη είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ελευθερία λόγου και σκέψης. Ο ολοκληρωτισμός επιβάλλει τον πλήρη έλεγχο της κρατικής εξουσίας πάνω στην ιδιωτική και δημόσια ζωή. Η ελληνική πολιτική φιλοσοφία και η κοινωνική συνείδηση απορρίπτουν ιστορικά τέτοιες πρακτικές, προτάσσοντας το δικαίωμα στην ατομικότητα και την ισονομία. Η έννοια του «φιλεύθερου»: Χρησιμοποιείται εδώ με την ευρύτερη, ανθρωπιστική της σημασία (αυτός που αγαπά και υπερασπίζεται την ελευθερία) και όχι στενά με κομματικό ή αμιγώς οικονομικό πρόσημο
- Τα κυριότερα ιστορικά παραδείγματα στην Ελλάδα που αποτυπώνουν αυτή την ανθρωπιστική και φιλεύθερη στάση είναι:
- Τα Επαναστατικά Συντάγματα (1822, 1823, 1827): Μέσα στη δίνη της Επανάστασης του 1821, οι Έλληνες συνέταξαν κείμενα που θεωρούνταν τα πιο προοδευτικά και δημοκρατικά της εποχής τους στην Ευρώπη. Για παράδειγμα, το Σύνταγμα της Τροιζήνας (1827) όριζε ρητά ότι «Εις την Ελλάδα ούτε πωλείται ούτε αγοράζεται άνθρωπος», καταργώντας τη δουλεία, και διακήρυττε την ισότητα όλων των κατοίκων απέναντι στον νόμο.
- Η Εξέγερση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843: Μετά την απελευθέρωση, ο ελληνικός λαός και η φρουρά της Αθήνας αρνήθηκαν την απόλυτη μοναρχία (ολοκληρωτική εξουσία του Όθωνα) και απαίτησαν Σύνταγμα. Ήταν μια καθαρά φιλεύθερη διεκδίκηση για τον περιορισμό της βασιλικής αυθαιρεσίας και την κατοχύρωση των πολιτικών δικαιωμάτων των πολιτών.
- ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ
