Ψ.Ε.Π ΚΑΙ SOSIAL !

 

«Σε πόσες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης διατηρείτε προφίλ; Πόσες ώρες την ημέρα αφιερώνετε συνολικά στο "σερφάρισμα"; Πώς αισθάνεστε μετά από πολύωρη χρήση του Facebook, του Twitter, του Instagram ή του Snapchat;

 

Τα κοινωνικά μέσα επηρεάζουν καταλυτικά την ψυχολογία και τη διάθεσή μας, εγείροντας το ερώτημα: αποτελούν τελικά γέφυρα επικοινωνίας ή μέσο αποξένωσης; Πρόσφατη μελέτη καταδεικνύει ότι η σχέση μας με τα social media είναι πολύ πιο σύνθετη απ’ όσο νομίζουμε, αποκαλύπτοντας κρίσιμα στοιχεία για την ψυχολογική μας ευημερία.

 

Το 2021 εκτιμάται ότι περισσότεροι από 4 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως χρησιμοποιούσαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αριθμός που αναμένεται να αγγίξει τα 6 δισεκατομμύρια έως το 2027. Παρά τις διακηρυγμένες προθέσεις των στελεχών τους να περιορίσουν την προπαγάνδα, η ίδια η αρχιτεκτονική των πλατφορμών ευνοεί τη διασπορά ψευδών ειδήσεων.

Η επιδίωξη των χρηστών να αυξήσουν την επισκεψιμότητα και τον αριθμό των "likes" οδηγεί στην άκριτη αποδοχή και αναπαραγωγή περιεχομένου που θεωρείται "viral". Για παράδειγμα, ένα βίντεο από τον βομβαρδισμό μιας πόλης αμέσως μετά από μια στρατιωτική εισβολή υιοθετείται συχνά χωρίς καμία διασταύρωση. Στην εποχή του κυβερνοχώρου, η προπαγάνδα έχει μετεξελιχθεί σε μια νέα ψηφιακή επιστήμη, γνωστή ως "υπολογιστική προπαγάνδα". Ο όρος αυτός περιγράφει τη χρήση ψευδών λογαριασμών (bots), οι οποίοι είναι προγραμματισμένοι να προσομοιάζουν την ανθρώπινη συμπεριφορά με σκοπό τη χειραγώγηση.»

 

 

«Πέρα από τους ανθρώπινους χρήστες, υπάρχουν τα περίφημα "bots". Αυτά τα προγράμματα προωθούν μαζικά πληροφορίες που εξυπηρετούν την ατζέντα των δημιουργών τους, επιδιώκοντας να επηρεάσουν την κοινή γνώμη. Σε αυτή την περίπτωση, ο πρωταρχικός στόχος δεν είναι ο απλός χρήστης, αλλά όσοι διαθέτουν ισχυρή φωνή στον δημόσιο λόγο —όπως δημοσιογράφοι, αναλυτές, επικοινωνιολόγοι και ακτιβιστές— ώστε να αναγκαστούν να ασχοληθούν με τα ζητήματα που επιβάλλουν τα bots.

Πρόκειται για μια ενορχηστρωμένη δραστηριότητα που σχεδιάστηκε για να δίνει την ψευδή εντύπωση μιας ευρείας κοινωνικής συζήτησης. Σύμφωνα με το The Conversation, η ψευδής πληροφόρηση (disinformation) δημιουργείται σκόπιμα με παραπλανητικό περιεχόμενο για ιδιοτελείς ή κακόβουλους σκοπούς. Σε αντίθεση με την παραπληροφόρηση (misinformation), η οποία μπορεί να διαδοθεί από άγνοια ή χωρίς δόλο, η εσκεμμένη ψευδής πληροφόρηση στοχεύει στη σπορά δυσπιστίας, την αποσταθεροποίηση των θεσμών, τη δυσφήμηση και την απαξίωση πηγών γνώσης, όπως η επιστήμη και η δημοσιογραφία.

Αν και ο πληροφοριακός πόλεμος δεν είναι νέο φαινόμενο και έχει ασκηθεί από πολλές χώρες, το διαδίκτυο προσδίδει σε αυτές τις εκστρατείες πρωτοφανή εμβέλεια. Ξένες κυβερνήσεις, διαδικτυακά τρολ, εξτρεμιστές, καιροσκόποι κερδοσκόποι, ακόμη και πληρωμένες υπηρεσίες παραπληροφόρησης, εκμεταλλεύονται τον ψηφιακό χώρο για να διασπείρουν αμφισβητούμενο περιεχόμενο.»

 

    ΓΡΑΦΕΙ Ο ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. 

ΤΕΧΝΙΚΕΣ .Ψ.Ε.Π. ΑΠΟ ΑΣΙΑΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΚΕΨΕΙΣ.

 

 

 

 Στις αρχές του 2026, η χρήση περιεχομένου παραγόμενου από Τεχνητή Νοημοσύνη (γνωστού και ως «slopaganda») έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις. Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει την κατασκευή ψευδών βίντεο από κάμερες ασφαλείας, τη δημιουργία memes και την παραποίηση εικόνων στρατιωτικών πληγμάτων, με στόχο τον χλευασμό των αντιπάλων και την ενίσχυση των εθνικιστικών αφηγημάτων.

1. Ψηφιακός Αυταρχισμός και Καταστολή

Πολλές χώρες της Ασίας αξιοποιούν εξελιγμένες ψηφιακές στρατηγικές και influencers για την καταστολή της αντιπολίτευσης. Εκμεταλλευόμενες την υψηλή διείσδυση των κοινωνικών δικτύων, εφαρμόζουν τα εξής:

• Στρατός των Μυγών (Electronic Flies): Μια εκτεταμένη υποδομή από bots και πληρωμένους trolls που «πνίγουν» τις φωνές των διαφωνούντων.
• Διαδραστικά AI Chatbots: Χρήση τεχνητής νοημοσύνης που προσαρμόζει τη ρητορική της στα προσωπικά ενδιαφέροντα του χρήστη για αποτελεσματικότερη στρατολόγηση και χειραγώγηση.
• Ηθικά Φορτισμένη Γλώσσα: Συστηματική χρήση λέξεων όπως «δικαιοσύνη» και «ελευθερία» ως κενά περιεχομένου συνθήματα, που αποσκοπούν στην άκριτη αποδοχή κρατικών αποφάσεων.

• 
  

2. Στρατηγική Επικοινωνία και Διεθνής Πίεση

Η χρήση ερευνητικών εκπομπών, αποτελεί κεντρικό πυλώνα. Μέσω επιλεγμένων αποκαλύψεων σε κρίσιμες πολιτικές συγκυρίες, επιδιώκεται η άσκηση διεθνούς πίεσης και η αλλαγή της διπλωματικής ατζέντας.

3. Sportswashing και Μαλακή Ισχύς

Με το βλέμμα στο Μουντιάλ 2034, η Σαουδική Αραβία επενδύει δισεκατομμύρια στο πλαίσιο της Vision 2030:

•  
• ΚΗΝΙΣΗΣ ΠΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ -Π.Χ 
•  
• Πρεσβευτές Αθλητές: Κορυφαίοι αθλητές (όπως ο Μέσι) επιστρατεύονται για να προβάλουν μια εικόνα προόδου και κοινωνικού ανοίγματος.
• Εξαγορά Ευρωπαϊκών Συλλόγων: Η ιδιοκτησία μεγάλων ομάδων δημιουργεί μια «συναισθηματική σύνδεση» με τους φιλάθλους στη Δύση, μειώνοντας την κριτική διάθεση απέναντι στα κράτη-ιδιοκτήτες.

4. Πολεμική Προπαγάνδα και Ανθρωπιστική Εργαλειοποίηση

Σε περιόδους συγκρούσεων, η τεχνολογία επιστρατεύεται για τη διαχείριση των εντυπώσεων:

• Εικονικές Νίκες: Διάδοση AI βίντεο που δείχνουν καταρρίψεις αεροσκαφών ή καταστροφές υποδομών (π.χ. του Ισραήλ) για την τόνωση του εσωτερικού ηθικού.
• Κατασκευασμένα Θύματα: Δημιουργία AI εικόνων «ηρώων» ή «θυμάτων» για την πρόκληση παγκόσμιας κατακραυγής.
• Επιλεκτική Καταγραφή: Εξασφαλίζεται η προβολή καταστροφών σε σχολεία ή νοσοκομεία για τον χαρακτηρισμό του αντιπάλου ως «εγκληματία πολέμου», ενώ αποσιωπάται στρατηγικά η παρουσία μαχητών στους ίδιους χώρους.
•  
• ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΜΕΣΩ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Cyber PsyWar)

  

 

 

Ψυχολογικός Πόλεμος στην Τεχνολογία 

Ο όρος Ψυχολογικός Πόλεμος στην τεχνολογία αναφέρεται σε κάθε ενέργεια που χρησιμοποιεί ψηφιακά μέσα και ψυχολογικές μεθόδους, με στόχο να προκαλέσει μια προγραμματισμένη αντίδραση σε άτομα ή κοινωνικές ομάδες.

Το 2026, η στρατηγική αυτή έχει εξελιχθεί ραγδαία, εστιάζοντας στους εξής πυλώνες:

• Υπολογιστική Προπαγάνδα (Computational Propaganda): Συστηματική χρήση αλγορίθμων, αυτοματοποιημένων λογαριασμών (bots) και Τεχνητής Νοημοσύνης στα κοινωνικά δίκτυα για την τεχνητή ενίσχυση συγκεκριμένων αφηγημάτων και τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης.
• Deepfakes & Συνθετικό Περιεχόμενο: Δημιουργία υπερ-ρεαλιστικών αλλά ψευδών βίντεο και ηχητικών ντοκουμέντων για την παραπλάνηση του κοινού. Χαρακτηριστικά, τον Ιανουάριο του 2026, οι γαλλικές αρχές ξεκίνησαν εκτεταμένες έρευνες για παράνομα deepfakes που παρήχθησαν από εξελιγμένα συστήματα AI με σκοπό την πολιτική αποσταθεροποίηση.
• Μικρο-στόχευση (Micro-targeting): Εκμετάλλευση προσωπικών δεδομένων για την αποστολή εξατομικευμένων μηνυμάτων. Η μέθοδος αυτή στοχεύει απευθείας στις πεποιθήσεις ή τους φόβους του κάθε χρήστη, μεγιστοποιώντας την ψυχολογική επιρροή.
• Το «Μέρισμα του Ψεύτη» (Liar's Dividend): Μια κυρίαρχη τάση του 2026, όπου δημόσια πρόσωπα εκμεταλλεύονται την ύπαρξη των deepfakes για να αποποιούνται τις ευθύνες τους. Αρνούνται αληθινά γεγονότα που έχουν καταγραφεί, ισχυριζόμενοι ψευδώς ότι το υλικό είναι «προϊόν AI».
• Δηλητηρίαση Δεδομένων AI (Data Poisoning): Μια προηγμένη στρατηγική «μόλυνσης» των συνόλων δεδομένων με τα οποία εκπαιδεύονται τα μοντέλα AI. Στόχος είναι οι ίδιες οι μηχανές να αναπαράγουν συγκεκριμένες πολιτικές γραμμές και προπαγάνδα, παρουσιάζοντάς τις ως αντικειμενικά γεγονότα.
•  
• ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΝΙΚΩΝΤΑΣ ΤΑ FAKE NEWS

 

Ψευδείς Ειδήσεις (Fake News): Η Μάστιγα της Ψηφιακής Εποχής

Οι ψευδείς ειδήσεις (γνωστές και ως fake news, κατασκευασμένες ή πλαστές ειδήσεις) αποτελούν σύγχρονη μορφή προπαγάνδας και κίτρινου τύπου. Εμφανίζονται σε ψηφιακή ή έντυπη μορφή, ενώ συχνά λαμβάνουν τη μορφή ολόκληρων ιστοσελίδων που έχουν σχεδιαστεί αποκλειστικά για την παραπλάνηση του κοινού.

Η Στρατηγική της Εξαπάτησης

Το διαδίκτυο προσφέρει ταχύτατη πρόσβαση σε τεράστιο όγκο πληροφοριών, γεγονός που εκμεταλλεύονται επιτήδειοι και online εκδόσεις. Χρησιμοποιούν:

• Clickbait: Υπερβολικούς τίτλους που δελεάζουν τον χρήστη να κάνει "κλικ".
• Θεωρίες Συνωμοσίας: Περιεχόμενο για "θαυματουργά" φάρμακα και μυστικές θεραπείες που κατακλύζει τις αρχικές μας σελίδες.
• Συναισθηματική Χειραγώγηση: Τα fake news σχεδιάζονται για να προκαλούν θυμό, φόβο ή αγανάκτηση, καθώς αυτά τα συναισθήματα οδηγούν σε ταχύτερη αναπαραγωγή (viral) στα κοινωνικά δίκτυα.

Οι Κίνδυνοι για την Κοινωνία

Η αντικειμενική ανάλυση καταδεικνύει τρεις κύριους κινδύνους:

1. Απειλή για τη Δημοκρατία και την Υγεία: Μπορούν να νοθεύσουν εκλογικά αποτελέσματα και να θέσουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία (π.χ. παραπληροφόρηση για εμβόλια).
2. Κοινωνικός Διχασμός: Ενισχύουν τη λογική του «εμείς εναντίον αυτών», ωθώντας τις κοινότητες σε σύγκρουση.
3. Πολιτική Εργαλειοποίηση: Πολλοί πολιτικοί χρησιμοποιούν τον όρο "fake news" ως "ασπίδα", χαρακτηρίζοντας έτσι οποιαδήποτε ερευνητική δημοσιογραφία ή κριτική τους θίγει.

Η Τεχνολογία στην Υπηρεσία της Παραπλάνησης

Σήμερα, η παραπληροφόρηση έχει εξελιχθεί με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI):

• AI Robocalls: Τηλεφωνήματα με κλωνοποιημένες φωνές ηγετών που δίνουν ψευδείς οδηγίες σε ψηφοφόρους.
• Micro-targeting: Το σκάνδαλο της Cambridge Analytica παραμένει η πιο εμβληματική περίπτωση, όπου η εταιρεία απέκτησε παράνομα πρόσβαση στα δεδομένα 87 εκατομμυρίων χρηστών του Facebook για να επηρεάσει την κοινή γνώμη μέσω στοχευμένων ψευδών ειδήσεων.

Η Λύση: Ψηφιακή Παιδεία

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος αντιμετώπισης είναι η κριτική σκέψη. Η διασταύρωση των πηγών και η χρήση εργαλείων ελέγχου γεγονότων (fact-checking) είναι απαραίτητα εφόδια για κάθε πολίτη στην ψηφιακή εποχή.Στρατηγικές Ψηφιακής Χειραγώγησης & Μέθοδοι Προστασίας

Η παραπληροφόρηση δεν είναι πλέον μια απλή ανάρτηση στο διαδίκτυο, αλλά μια οργανωμένη επιχείρηση που χρησιμοποιεί ψυχολογικά και τεχνικά εργαλεία για να αλλοιώσει την πραγματικότητα.

1. Η Μέθοδος της Ψυχολογικής Στόχευσης

• Micro-targeting & Ψυχογραφήματα: Με βάση το παράδειγμα της Cambridge Analytica, τα προσωπικά δεδομένα χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία «ψυχογραφημάτων». Οι ψηφοφόροι στοχεύονται με εξατομικευμένες διαφημίσεις που εκμεταλλεύονται τους προσωπικούς τους φόβους και τις προκαταλήψεις τους.
• Internet Research Agency (Ρωσία): Μια κορυφαία περίπτωση οργανωμένης επιχείρησης όπου χρησιμοποιήθηκαν χιλιάδες Bots & Trolls. Ψεύτικοι λογαριασμοί που παρίσταναν απλούς πολίτες διέδιδαν διχαστικό περιεχόμενο και θεωρίες συνωμοσίας.

• 
  

2. Τεχνικές Καταστολής της Αλήθειας

• Ψευδής Πλειοψηφία: Χιλιάδες bots ή πληρωμένοι σχολιαστές κατακλύζουν τις αναρτήσεις, δίνοντας την ψευδή εντύπωση ότι η κοινή γνώμη συμφωνεί μαζικά με μια συγκεκριμένη πολιτική θέση.
• Πληροφοριακή Κόπωση: Ο κατακλυσμός του κοινού με τόσες πολλές και αντικρουόμενες πληροφορίες, ώστε ο πολίτης να εξαντληθεί και να πάψει τελικά να αναζητά την αλήθεια.
• Κατασκευασμένη Πραγματικότητα: Χρήση των ΜΜΕ για την προώθηση μιας «αναπαράστασης» των γεγονότων που εξυπηρετεί συμφέροντα, αντικαθιστώντας την πραγματική είδηση.
• Ψηφιακός Εκφοβισμός: Οργανωμένες επιθέσεις σε δημοσιογράφους ή αντίθετες φωνές με στόχο τη φίμωση και την τρομοκράτησή τους.

• 
  

3. Πρακτικός Οδηγός Αναγνώρισης (Red Flags)

Για να προστατευτείτε από την παραπληροφόρηση, ελέγξτε αν μια είδηση παρουσιάζει τα παρακάτω σημάδια:

1. Ασάφεια Χρόνου: Το κείμενο χρησιμοποιεί λέξεις όπως «χθες», «προχθές» ή «την προηγούμενη εβδομάδα» αντί για συγκεκριμένη ημερομηνία.
2. Απουσία Συντάκτη: Δεν υπάρχει υπογραφή υπεύθυνου δημοσιογράφου ή αναφορά σε αξιόπιστο μέσο.
3. Παραπλανητικοί Τίτλοι: Υπερβολικοί τίτλοι (clickbait) που δεν έχουν καμία σχέση με το περιεχόμενο της ανάρτησης.
4. Συναισθηματικοί Εκβιασμοί: Προτροπές του τύπου «Μοιραστείτε το πριν το κατεβάσουν!» ή «Δείτε το πριν το εξαφανίσουν».
5. Έλλειψη Επιβεβαίωσης: Το θέμα δεν αναφέρεται σε καμία άλλη επίσημη ή έγκριτη πηγή ειδήσεων.

5. 
   

Συμπέρασμα

Η άμυνα απέναντι στα δίκτυα παραπληροφόρησης είναι η διασταύρωση. Πριν την κοινοποίηση, ελέγχουμε πάντα την πηγή και την ημερομηνία, αναζητώντας την είδηση σε επίσημα ειδησεογραφικά πρακτορεία ή Fact-Checking οργανισμούς.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ

ΠΡΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΠΕΙΘΩ.

 

Η Τηλεοπτική Πειθώ: Μηχανισμοί και Τεχνικές Επιρροής

Η τηλεόραση παραμένει ένα από τα ισχυρότερα μέσα διαμόρφωσης κοινής γνώμης, καθώς η ταυτόχρονη χρήση οπτικών και ακουστικών ερεθισμάτων την καθιστά εξαιρετικά ελκυστική και εύκολα κατανοητή από όλα τα κοινωνικά στρώματα. Ως μία από τις πιο προσιτές μορφές ψυχαγωγίας, προσφέρει τεράστια ποικιλία θεμάτων —από την ενημέρωση έως τον αθλητισμό— ενώ παράλληλα καλλιεργεί ένα αίσθημα αμεσότητας μέσω των ζωντανών μεταδόσεων. Ιδιαίτερα για τις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, η τηλεόραση λειτουργεί συχνά ως μέσο κοινωνικοποίησης ή και συντροφιάς.

Παρά την εξάπλωση των ψευδών ειδήσεων (fake news) στο διαδίκτυο, ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού εξακολουθεί να εμπιστεύεται τα οργανωμένα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων, θεωρώντας τα πιο αξιόπιστα λόγω της δημοσιογραφικής επιμέλειας που υφίστανται. Η τηλεόραση προσφέρει μια «ολοκληρωμένη αφήγηση», όπου η εικόνα από το σημείο των γεγονότων συνδυάζεται με την ανάλυση στο στούντιο, διευκολύνοντας την κατανόηση σύνθετων ζητημάτων. Επιπλέον, σε αντίθεση με το διαδίκτυο που απαιτεί ενεργητική αναζήτηση, η τηλεόραση παρέχει μια έτοιμη, γραμμική ροή πληροφοριών, η οποία προσφέρεται για ξεκούραστη πρόσληψη μετά από μια κοπιαστική ημέρα.

Τεχνικές Σκηνοθετικής Πειθούς

Η πειστικότητα της τηλεόρασης βασίζεται σε συγκεκριμένες σκηνοθετικές πρακτικές που επηρεάζουν υποσυνείδητα τον θεατή:

• Γωνίες Λήψης: Η λήψη από χαμηλά (low angle) προσδίδει στο πρόσωπο κυριαρχία και ισχύ, ενώ η λήψη από ψηλά (high angle) το κάνει να φαίνεται αδύναμο ή υποδεέστερο.
• Ψηφιακά Σκηνικά: Η χρήση εντυπωσιακών σκηνικών και επαυξημένης πραγματικότητας (AR) προσδίδει κύρος και κάνει τις πληροφορίες να φαντάζουν επιστημονικά τεκμηριωμένες και αδιαμφισβήτητες.
• Οπτική Επαφή: Οι ομιλητές εκπαιδεύονται να κοιτούν απευθείας τον φακό, δημιουργώντας στον θεατή την ψευδαίσθηση μιας προσωπικής και ειλικρινούς συνομιλίας.

Λεκτικά και Ψυχολογικά Τεχνάσματα

Πέρα από την εικόνα, επιστρατεύονται και γλωσσικά εργαλεία για τη χειραγώγηση του μηνύματος:

• Συνθηματολογία: Χρήση σύντομων, «πιασάρικων» φράσεων (soundbites) που αποτυπώνονται εύκολα στη μνήμη και αναπαράγονται στα κοινωνικά δίκτυα χωρίς να απαιτούν βαθιά κριτική σκέψη.
• Ρητορικά Ερωτήματα: Ερωτήσεις που κατευθύνουν τον θεατή σε ένα προκαθορισμένο συμπέρασμα, δίνοντάς του την εντύπωση ότι οδηγήθηκε εκεί με τη δική του λογική.
• Επίκληση στην Αυθεντία: Η παρουσία «ειδικών» και αναλυτών χρησιμοποιείται συχνά για να προσδώσει κύρος και αντικειμενικότητα στον λόγο.

Η Δύναμη της Πλαισίωσης (Framing)

Ο τρόπος παρουσίασης ενός θέματος μπορεί να αλλάξει ριζικά την αντίληψη του κοινού:

• Πλαισίωση Γεγονότων: Σε μια απεργία, για παράδειγμα, ένας σταθμός μπορεί να εστιάσει στην «ταλαιπωρία των πολιτών» (αρνητική πλαισίωση για τους απεργούς), ενώ ένας άλλος στα «δίκαια αιτήματα των εργαζομένων» (θετική πλαισίωση).
• Τεχνικές Συνέντευξης: Σε talk shows, η υποβολή απανωτών ερωτήσεων χωρίς χρόνο για απάντηση μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι ο καλεσμένος «κρύβεται» ή αδυνατεί να απαντήσει.
• Κατασκευή Αίσθησης: Η συνεχής προβολή θεμάτων εγκληματικότητας μπορεί να πείσει το κοινό για μια «έκρηξη βίας», ακόμη και αν τα στατιστικά στοιχεία δεν το επιβεβαιώνουν. Αντίστοιχα, η προβολή ελάχιστων δυσαρεστημένων πολιτών μπορεί να παρουσιαστεί ως «γενική λαϊκή κατακραυγή», παραποιώντας την πραγματική εικόνα της κοινής γνώμης. 
•  
• ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΠΡΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΜΙΣΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑ (ΜΕ Π.Χ)

  

 

 

Μερική αλήθεια, πλήρης χειραγώγηση

Η προπαγάνδα παρουσιάζει συχνά μόνο τα θετικά στοιχεία ενός θέματος ή μόνο τα αρνητικά της «αντίθετης πλευράς», με στόχο να επηρεάσει την κοινή γνώμη και τη συμπεριφορά, δίχως οι άνθρωποι να αντιλαμβάνονται ότι χειραγωγούνται.

Ο πατέρας της ψυχανάλυσης, Σίγκμουντ Φρόιντ, στο βιβλίο του «Η ψυχολογία των μαζών και η ανάλυση του Εγώ», αναλύει τα βασικά χαρακτηριστικά της ψυχολογίας των κοινωνιών. Ισχυρίζεται πως οι μάζες είναι εύπλαστες και χειραγωγήσιμες, καθώς κάποιος μπορεί να αγγίξει τις επιθυμίες και τους φόβους τους, χρησιμοποιώντας τα προς όφελός του. Ο Edward Bernays, Αμερικανός σύμβουλος επιχειρήσεων και ανιψιός του Φρόιντ, υποστήριζε ομοίως ότι ο αποτελεσματικότερος τρόπος για να μεταπείσεις κάποιον είναι να απευθυνθείς στα ασυνείδητα ένστικτά του.

Παράλληλα, ο συγγραφέας Aldous Huxley, περιγράφοντας μια δυστοπική πραγματικότητα πλήρους έλλειψης ατομικών ελευθεριών, αναφέρει χαρακτηριστικά ότι στόχος της προπαγάνδας είναι να κάνει μια ομάδα ανθρώπων να ξεχάσει ότι τα μέλη μιας άλλης ομάδας είναι επίσης άνθρωποι.

Μέσα Διάδοσης

• ΜΜΕ: Ειδήσεις, ενημερωτικές εκπομπές, διαφημίσεις.
• Ψηφιακά μέσα: Μέσα κοινωνικής δικτύωσης (Social media), διαδικτυακές πλατφόρμες.
• Παραδοσιακά μέσα: Αφίσες, φυλλάδια, ραδιόφωνο, τηλεόραση, κινηματογράφος.

• 
  

Το παράδειγμα της «Επιλεκτικής Αλήθειας»

Οι «επιλεκτικές αλήθειες» αναφέρονται στην παρουσίαση της πραγματικότητας με τρόπο που εστιάζει αποκλειστικά σε συγκεκριμένα, συχνά ευνοϊκά ή συμφέροντα στοιχεία, αποσιωπώντας σκόπιμα άλλα.

Παράδειγμα: Η περίπτωση του Ιωάννη Μεταξά. Η σοβιετική προπαγάνδα, για να αποφύγει την ουσία και να τον απανθρωποποιήσει –κατά την προσφιλή της τακτική– τον χαρακτήριζε αποκλειστικά ως «αρχιφασίστα». Πρόκειται για μια «μισή αλήθεια», καθώς παραλείπονται άλλες πτυχές της πολιτικής του, όπως το γεγονός ότι ο ίδιος επέβαλε το οκτάωρο στην εργασία, ένα μέτρο με έντονο συνδικαλιστικό χαρακτήρα.

Τελικά, ο Μεταξάς, παρά τις αυταρχικές πολιτικές του επιλογές, αναδείχθηκε σε σύμβολο πατριωτισμού. Η ελληνική νίκη στα βουνά της Πίνδου –με χιλιάδες Ιταλούς νεκρούς και αιχμαλώτους– αποτέλεσε ιστορικά τη μεγαλύτερη ήττα του φασισμού μέχρι εκείνη τη στιγμή.Ο Μεταξάς δέχτηκε τον Ιταλό πρέσβη με ψυχραιμία και αξιοπρέπεια. Διάβασε το τελεσίγραφο, το οποίο απαιτούσε απάντηση εντός τριών ωρών, και αποκρίθηκε στα γαλλικά –τη διπλωματική γλώσσα της εποχής– με μια φράση που έμεινε στην ιστορία: "Alors, c'est la guerre" («Λοιπόν, αυτό σημαίνει πόλεμο»).

Στη λαϊκή συνείδηση και την ιστορική αφήγηση, η διπλωματική αυτή φράση μεταφράστηκε αμέσως στο ηχηρό και απόλυτο «ΟΧΙ». Εδώ έγκειται μια λεπτή ισορροπία της ιστορικής καταγραφής: ενώ το «ΟΧΙ» αποδίδει την ουσία της άρνησης, η πραγματική φράση ήταν η διαπίστωση της έναρξης των εχθροπραξιών.

Το Παράδειγμα του Σκοπιανού Ζητήματος

Μια άλλη συνηθισμένη «μισή αλήθεια» είναι η αντίληψη ότι το Σκοπιανό ζήτημα είναι αποκλειστικό γέννημα της δεκαετίας του '90. Στην πραγματικότητα, οι ρίζες του είναι πολύ βαθύτερες.

Η δημιουργία της «Βαρντάσκα Μακεδονίας» (Vardar Macedonia) υπό τον Τίτο –δηλαδή της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (ΣΔΜ) εντός της Γιουγκοσλαβίας μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο– ήταν μια στρατηγική πολιτική απόφαση. Ο Γιουγκοσλάβος ηγέτης στόχευε στη συγκρότηση μιας ξεχωριστής εθνικής οντότητας στα εδάφη της πρώην «Μπανόβινα του Βαρδάρη». Η κίνηση αυτή εδραίωσε τη θέση της περιοχής εντός της Σοσιαλιστικής Ομοσπονδίας, καλλιεργώντας μια νέα εθνική συνείδηση που θα εξυπηρετούσε τα γεωπολιτικά συμφέροντα της εποχής.

Η Τέχνη της Μισής Αλήθειας ως Εργαλείο Παραπλάνησης

Η «τέχνη της μισής αλήθειας» αποτελεί μια εκλεπτυσμένη μορφή παραπλάνησης. Ο πομπός παρουσιάζει στοιχεία που είναι τεχνικά ακριβή, αλλά αποσιωπά σκόπιμα το πλαίσιο ή κρίσιμες λεπτομέρειες.

Τα χαρακτηριστικά αυτής της μεθόδου περιλαμβάνουν:

• Χειραγώγηση του Συμπεράσματος: Ο στόχος δεν είναι η ενημέρωση, αλλά η καθοδήγηση του δέκτη σε ένα λανθασμένο ή ελλιπές συμπέρασμα.
• Γλωσσική Αμφισημία: Χρήση λέξεων με διπλή σημασία, ώστε ο ομιλητής να μπορεί αργότερα να ισχυριστεί ότι δεν είπε ψέματα (υπεκφυγή).
• Επίφαση Αξιοπιστίας: Η μισή αλήθεια καταρρίπτεται δύσκολα. Εφόσον η βάση της είναι αληθινή, ο «ψεύτης» διατηρεί ένα προκάλυμμα ειλικρίνειας και μπορεί να αμυνθεί λέγοντας: «Μα, δεν είπα ψέματα, αυτά είναι τα γεγονότα».
• ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΥΜΒΟΛΟ

 

 «Ένα σύμβολο αντιπροσωπεύει μια πράξη, ένα πρόσωπο ή μια ιδέα. Σύμβολο μπορεί να είναι ένας όρος, ένα όνομα, μια λέξη, μια εικόνα ή μια έννοια, στοιχεία που μπορεί να μας είναι προσιτά στην καθημερινή ζωή, αλλά φέρουν σημασίες οι οποίες προστίθενται στο συμβατικό, εμφανές νόημά τους και χρήζουν αποκωδικοποίησης – όπως, για παράδειγμα, η ζωή και το έργο ενός ανθρώπου.

Το σύμβολο υποδηλώνει κάτι αόριστο, άγνωστο ή απόκρυφο· όσο πιο μυστηριώδες είναι, τόσο πιο συμβολικό φαντάζει στον νου μας. Οι θρησκείες χρησιμοποιούν τη συμβολική γλώσσα και εκφράζονται μέσω εικόνων, καθώς ο άνθρωπος δημιουργεί σύμβολα εντελώς ασυνείδητα και αυθόρμητα.

Κάθε άτομο διαθέτει μια προσωπική ιστορία, έναν "Συμβολικό Μύθο", ο οποίος νοηματοδοτεί και εκφράζει θεμελιώδεις φαντασιώσεις και πρωταρχικές εμπειρίες, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτές μεταφράστηκαν και εξελίχθηκαν στην ενήλικη ζωή. Η συγκρότηση της προσωπικότητας ξεκινά από τους παιδικούς συμβολισμούς που φέρει ο καθένας μέσα του. Ο "Προσωπικός Μύθος" μπορεί να είναι ένα παραμύθι, μια ιστορία ή ένας μύθος που διαβάστηκε στην παιδική ηλικία και με τον οποίο το άτομο ταυτίζεται στην ενήλικη ζωή του.

Σύμφωνα με τον Γιούνγκ, τα αρχέτυπα αποτελούν εκδηλώσεις του συλλογικού ασυνειδήτου – μια πανανθρώπινη κληρονομιά που συνδέει το άτομο όχι μόνο με το παρελθόν, αλλά και με το παρόν, σηματοδοτώντας το μέλλον. Είναι προδιαθέσεις δράσης, τα "καλούπια" μέσα στα οποία χύνονται συγκεκριμένες εικόνες από τις εμπειρίες της ζωής· μπορούμε να τα ονομάσουμε και "διερχόμενα σύμβολα".

Κανένας λόγος δεν μπορεί να φτάσει το βάθος του Συμβόλου. Μέσω των συμβόλων –γεωμετρικών, ζωομορφικών ή λογοτεχνικών– οι πρόγονοί μας διατήρησαν την παράδοση ζωντανή και καθαρή μέχρι σήμερα. Πρόκειται για τη "Συμβολική Γραφή", μια μυστηριώδη γλώσσα που έλκει την καταγωγή της από την προϊστορική περίοδο.

Ο συμβολισμός υποδηλώνει την ύπαρξη μιας παγκόσμιας γλώσσας και γραφής, κατανοητής από κάθε άνθρωπο. Ακόμα και σήμερα, τα ισχύοντα σύμβολα μπορούν να θεωρηθούν μια Μυστική και Καθολική Γλώσσα. Τα σύμβολα λειτουργούν ως ένα είδος συμπυκνώματος και αντιπροσωπεύουν την ουσία ενός συνόλου ιδεών, απευθύνοντας το μήνυμά τους σε ανθρώπους διαφορετικών πολιτισμών και χρονικών περιόδων.»

«Μια εμβληματική φράση από έναν οραματιστή ηγέτη των πολιτικών δικαιωμάτων μπορεί να συμπυκνώσει όλη την πεμπτουσία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του Κράτους Δικαίου – ενός κράτους που οφείλει να αγκαλιάζει ισότιμα όλους τους πολίτες, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς. Αυτό αποτελεί τον προσωπικό συμβολισμό των μεγάλων ηγετών στην πολιτική διαδρομή της ιστορίας.

Για παράδειγμα, ένας λόγος-σύμβολο που αναλύει το όραμα για την πραγμάτωση της ουσιαστικής ισότητας στην κοινωνία, μπορεί να μετατραπεί σε ύμνο κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας, αλλά και σε ωδή για την ειρήνη, την αγάπη και την αρμονική συνύπαρξη. Αυτό είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα των κεντρικών ηγετικών μορφών.

Από τη μία πλευρά, η στάση ζωής και το πολυσήμαντο έργο ενός ηγέτη, η πίστη στις αρχές του και η διεκδίκηση των δικαιωμάτων για τους συμπολίτες του, συνθέτουν τον συμβολισμό ενός ηγέτη της "δεξιάς" (με την έννοια της προσήλωσης στις θεσμικές αξίες). Από την άλλη, η κατάκτηση της φυλετικής και κοινωνικής ισότητας, η διασφάλιση της ελευθερίας των επιλογών και η κατάρριψη των στερεοτύπων και των τειχών που χωρίζουν τους ανθρώπους, αποτελούν τον συμβολικό λόγο ενός "αριστερού" ηγέτη.

Ο αναγνώστης ας θυμάται: ο λόγος, η προσωπικότητα και οι πράξεις μπορούν να μετουσιωθούν σε σύμβολο. Όταν κάποιος γνωρίζει πώς να δομήσει σωστά αυτά τα στοιχεία, τότε δημιουργεί έναν "άνθρωπο-σύμβολο"

 

 ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ

 

 ΥΓ 1.Η «Συμβολική Γραφή» που αναφέρετε είναι η μόνη γλώσσα που παραμένει άφθαρτη. Ενώ οι λέξεις αλλάζουν νόημα

Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ

 

Η Φύση της Μαζικοποίησης και η Συλλογική Ψυχολογία

 

Η μαζικοποίηση ορίζεται ως η διαδικασία και το φαινόμενο κατά το οποίο καταργείται η ατομική βούληση. Μέσω έντεχνων μηχανισμών υποβολής διαβρωτικών μηνυμάτων, τα άτομα παθητικοποιούνται και υιοθετούν αγελαία νοοτροπία. Αυτή η διαδικασία μετατρέπει τα άτομα σε πνευματικά μονομερείς φιγούρες και θύματα κομφορμισμού, κατακρεουργώντας την ανεξαρτησία της σκέψης και την ελευθερία της βούλησης.

 

Στην ανθρώπινη ιστορία έχουν καταγραφεί πολλά παραδείγματα που αποδεικνύουν ότι ομάδες ανθρώπων με κοινές αντιλήψεις και στόχους μπορούν να επιφέρουν δραματικές κοινωνικές αλλαγές, μεταβάλλοντας την πορεία της ιστορίας. Παρά το γεγονός ότι το πλήθος αποτελείται από ετερογενή στοιχεία και μονάδες με ξεχωριστές προσωπικότητες, η συλλογική επιρροή είναι τόσο ισχυρή που οδηγεί στην ολοκληρωτική μετάλλαξη του ατόμου και στην υιοθέτηση κοινών αντιλήψεων, απόψεων, αλλά και αντιδράσεων.

 

Η συνειδητή ζωή του πνεύματος αντιπροσωπεύει ένα πολύ μικρό μόνο μέρος δίπλα στην ασυνείδητη ζωή του. Ακόμη και ο οξυδερκέστερος αναλυτής ή ο πιο διεισδυτικός παρατηρητής αδυνατεί να ανακαλύψει παρά έναν ελάχιστο αριθμό των ασυνείδητων κινήτρων που την κατευθύνουν. Οι συνειδητές μας πράξεις απορρέουν από ένα βαθύτερο, ασυνείδητο υπόστρωμα, το οποίο διαμορφώνεται κυρίως από κληρονομικές επιδράσεις.

 

Μέσα στη συλλογική ψυχή, τα πνευματικά χαρίσματα των ανθρώπων —και συνεπώς η ατομικότητά τους— παραμερίζονται. Το ετερογενές πνίγεται μέσα στο ομογενές και οι ασυνείδητες ιδιότητες κυριαρχούν. Το άτομο ως μέλος της μάζας αποκτά, εκ του δεδομένου του πλήθους, ένα αίσθημα ισχύος ακαταμάχητο. Αυτό του επιτρέπει να ενδίδει σε ένστικτα τα οποία, ως μεμονωμένο άτομο, θα είχε κατ' ανάγκη χαλιναγωγήσει. Πρόθυμα ενδίδει σε αυτά, καθώς η μάζα είναι ανώνυμη και, κατά συνέπεια, ανεύθυνη. Το αίσθημα της υπευθυνότητας, που πάντα συγκρατεί τα άτομα, εξαφανίζεται τελείως.

Αυτή είναι η κατάσταση του ανθρώπου που αποτελεί μέρος μιας μάζας. Δεν έχει πια συνείδηση των πράξεών του. Σε αυτόν, όπως και στον υπνωτισμένο, ενώ ορισμένες ικανότητες είναι αδρανείς ή κατεστραμμένες, άλλες μπορούν να οδηγηθούν σε έναν μέγιστο βαθμό έντασης.

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΑΝΤΙΧΕΙΡΑΓΩΓΗΣΗ

 

Η «χειραγώγηση» είναι η πράξη του ελέγχου ή της επιρροής κάποιου άλλου μέσω παραπλανητικών, ύπουλων ή υβριστικών τακτικών για την εξυπηρέτηση των δικών του συμφερόντων, συχνά σε βάρος του άλλου.

Είναι μια μη υγιής ψυχολογική στρατηγική που χρησιμοποιείται όταν κάποιος δεν μπορεί να ζητήσει αυτό που θέλει άμεσα, δημιουργώντας μια ανισορροπία εξουσίας.

• Η χειραγώγηση των καταναλωτών μέσω της διαφήμισης είναι σύνηθες φαινόμενο.
• Μια τεχνική (π.χ., "πόδι στην πόρτα") υποθέτει ότι ένα άτομο που συμφωνεί σε μια μικρή χάρη είναι πιο πιθανό να συμφωνήσει σε μια μεγαλύτερη. Ο Beaman (1983) υποστήριξε ότι η αποδοχή ενός μεγάλου αιτήματος από ένα άτομο συχνά ξεκινά με τη συμφωνία σε ένα μικρότερο.
• Το Gaslighting περιλαμβάνει τη διαστρέβλωση της πραγματικότητας του άλλου για να αποκτήσει τον έλεγχο, μια από τις πιο ύπουλες τεχνικές χειραγώγησης.

Τα άτομα με τραυματικές εμπειρίες είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στη χειραγώγηση, καθώς το χρόνιο στρες και οι τραυματικές μνήμες διαμορφώνουν τη λειτουργία βασικών εγκεφαλικών περιοχών. Το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, το οποίο βασίζεται στη ντοπαμίνη, ρυθμίζει την επιθυμία, την ευχαρίστηση και τη μάθηση (Berridge et al, 1998). Οι χειραγωγοί εκμεταλλεύονται αυτό το σύστημα μέσω τεχνικών που προσομοιάζουν τη λειτουργία των τυχερών παιχνιδιών και των εθιστικών ουσιών.

Η χειραγώγηση δεν είναι απλώς ένα ψυχολογικό φαινόμενο, αλλά μια διαδικασία που, όπως φαίνεται, επηρεάζει βαθιά τη νευροβιολογία του εγκεφάλου.Αναγνώριση Προσωπικών Δικαιωμάτων και Αντιμετώπιση της Χειραγώγησης

Είναι θεμελιώδες σε κάθε σχέση να αναγνωρίζουμε τα ακόλουθα δικαιώματα:

• Δικαίωμα σεβασμού: Έχετε το δικαίωμα να σας φέρονται με σεβασμό.
• Δικαίωμα έκφρασης: Έχετε το δικαίωμα να εκφράζετε τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τις επιθυμίες σας.
• Δικαίωμα προτεραιοτήτων: Έχετε το δικαίωμα να θέτετε τις δικές σας προτεραιότητες.
• Δικαίωμα άρνησης: Έχετε το δικαίωμα να λέτε «όχι» χωρίς να νιώθετε ενοχές.
• Δικαίωμα συναλλαγής: Έχετε το δικαίωμα να παίρνετε αυτό για το οποίο πληρώσατε.
• Δικαίωμα διαφωνίας: Έχετε το δικαίωμα να έχετε διαφορετική γνώμη από τους άλλους.

• 
  

Καθορισμός Ορίων απέναντι σε Χειριστικούς Ανθρώπους

Οι λόγοι για τη χρόνια συναισθηματική χειραγώγηση είναι πολύπλοκοι και έχουν βαθιές ρίζες. Δεν είναι δουλειά σας να αλλάξετε ή να «σώσετε» κάποιον που σας χειραγωγεί.

Όταν ένας συναισθηματικός εκβιαστής επιμένει να παραβιάζει τα όριά σας και δεν δέχεται το «όχι» ως απάντηση, πρέπει να καθορίσετε ξεκάθαρες συνέπειες. Η ικανότητα καθορισμού αυτών των συνεπειών είναι μία από τις πιο σημαντικές μεθόδους για να αποθαρρύνετε έναν χειριστή. Οι χειριστικοί άνθρωποι συνήθως αναζητούν άτομα που δεν έχουν σαφή όρια ή δεν τα σέβονται.

Υγιής Επιρροή vs. Ψυχολογική Χειραγώγηση

Ο σκόπιμος ψυχολογικός χειρισμός και η χειραγώγηση διαφέρουν από την υγιή κοινωνική επιρροή, όπου υπάρχει μια σχετική ισορροπία μεταξύ των ατόμων.

Σε μια σχέση ψυχολογικής χειραγώγησης, ένα άτομο εκμεταλλεύεται το άλλο για εγωιστικό κέρδος και προσπαθεί να αποκομίσει οφέλη χωρίς δισταγμούς, ηθικούς φραγμούς ή αναστολές.

«Γιατί χειραγωγούν» οι άνθρωποι;

Οι απαντήσεις επικεντρώνονται σε τρεις πιθανές αιτίες:

1. Ως Μηχανισμός Επιβίωσης: Ο χρόνιος χειρισμός χρησιμοποιείται συχνά ως μηχανισμός επιβίωσης για την αντιμετώπιση ενός δύσκολου ή ανταγωνιστικού περιβάλλοντος, ειδικά όταν κάποιος στερείται σχετικής δύναμης και ελέγχου.
2. Λόγω Βαθιάς Ανασφάλειας: Οι χειριστικές προσωπικότητες είναι συχνά εξαιρετικά ανασφαλείς, παρότι προσπαθούν να αποδείξουν το αντίθετο. Οι φόβοι τους για αλλαγή, απώλεια, απόρριψη ή διάβρωση της εξουσίας καλύπτονται από εγωιστικές και κυρίαρχες συμπεριφορές.
3. Λόγω Έλλειψης Αμοιβαιότητας και Επικέντρωσης στον Εαυτό: Οι άνθρωποι που χειραγωγούν λατρεύουν να επιδεικνύουν τη δύναμη και την ικανότητά τους. Έχουν την τάση να κατηγορούν τους άλλους όταν δεν παίρνουν αυτό που θέλουν. Είναι διαρκώς επικεντρωμένοι στον εαυτό τους και αγνοούν την έννοια της αμοιβαιότητας

Αναγνώριση ενός Συναισθηματικού Χειραγωγού

Η αναγνώριση ενός συναισθηματικού χειραγωγού δεν είναι εύκολη, επειδή συχνά παρουσιάζονται ως γοητευτικοί, συμπαθητικοί ή ακόμη και ως θύματα που ζητούν βοήθεια.

Οι ειδικοί στη χειραγώγηση προσαρμόζουν τον εαυτό τους σε κάθε κατάσταση και συζήτηση. Άνθρωποι που έχουν επιβιώσει από τέτοιες σχέσεις σοκάρονται συχνά όταν ανακαλύπτουν ότι η «σύνδεσή» τους με το άλλο άτομο ήταν φανταστική. Κανείς δεν ξέρει πώς να δημιουργήσει ψεύτικες ομοιότητες όπως ένα χειριστικό άτομο—εύκολα αλλάζουν χόμπι και ενδιαφέροντα για να ταιριάξουν με τον εκάστοτε περίγυρο.Αιτίες και Αναγνώριση Χειριστικών Συμπεριφορών

Η χρήση του χρόνιου χειρισμού χρησιμοποιείται συχνά ως μηχανισμός επιβίωσης για να αντιμετωπίσει κάποιος ένα δύσκολο ή ανταγωνιστικό περιβάλλον, ειδικά όταν κάποιος στερείται σχετικής δύναμης και ελέγχου.

Έχοντας αυτό υπόψη, μπορούμε να εξετάσουμε τις ακόλουθες τρεις πιθανές αιτίες για τη χειραγώγηση:

• Βαθιά Ανασφάλεια: Οι χειριστικές προσωπικότητες είναι συχνά εξαιρετικά ανασφαλείς, παρότι προσπαθούν να αποδείξουν το αντίθετο. Οι φόβοι τους για αλλαγή, απώλεια, απόρριψη ή διάβρωση της εξουσίας καλύπτονται από εγωιστικές και κυρίαρχες συμπεριφορές.
• Επίδειξη Δύναμης & Έλλειψη Αμοιβαιότητας: Οι άνθρωποι που χειραγωγούν τους συντρόφους τους λατρεύουν να επιδεικνύουν τη δύναμη και την ικανότητά τους και σπάνια είναι ντροπαλοί. Έχουν την τάση να κατηγορούν τους άλλους όταν δεν παίρνουν αυτό που θέλουν. Δεν ενδιαφέρονται για το τι μπορούν να προσφέρουν ή πώς μπορούν να βοηθήσουν τους άλλους ανθρώπους. Αντ’ αυτού, είναι διαρκώς επικεντρωμένοι στον εαυτό τους και δεν φαίνεται να γνωρίζουν την έννοια της λέξης αμοιβαιότητα.

• 
  

Η Δυσκολία Αναγνώρισης

Η αναγνώριση ενός συναισθηματικού χειραγωγού δεν είναι εύκολη, επειδή συχνά παρουσιάζονται ως γοητευτικοί, συμπαθητικοί ή ακόμη και ως θύματα που ζητούν βοήθεια.

Οι ειδικοί στη χειραγώγηση μπορούν να προσαρμόζουν τον εαυτό τους ώστε να ταιριάξουν σε κάθε κατάσταση και συζήτηση. Άνθρωποι που έχουν επιβιώσει από σχέσεις με χειριστικούς συντρόφους συχνά σοκάρονται όταν ανακαλύπτουν ότι η «σύνδεσή» τους με το άλλο άτομο ήταν φανταστική. Κανείς δεν ξέρει πώς να δημιουργήσει ψεύτικες ομοιότητες (κοινά χόμπι και ενδιαφέροντα) όπως ένα χειριστικό άτομο.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ