Η Πολιτική της Μετάθεσης Ευθύνης: Ο «Κακός Άλλος» ως Άλλοθι
Η βασική αρχή αυτής της πολιτικής στρατηγικής είναι η μετάθεση της ευθύνης. Όταν μια κυβέρνηση ή μια παράταξη αποτυγχάνει στην οικονομία, την ασφάλεια ή την πρόνοια, αντί να αναλάβει το πολιτικό κόστος, στρέφει την προσοχή των πολιτών στον «κακό Άλλο». Ως στόχοι επιλέγονται συνήθως οι πολιτικοί αντίπαλοι (η προηγούμενη κυβέρνηση, το «κατεστημένο») ή εξωτερικοί εχθρόι και σκοτεινά διεθνή κέντρα εξουσίας — μια τακτική που γίνεται εύκολα αποδεκτή από όσους υιοθετούν άκριτα θεωρίες συνωμοσίας.
Όπως επισημαίνουν οι πολιτικοί αναλυτές, ο λαϊκισμός τρέφεται από τη δαιμονοποίηση αυτού του «κακού Άλλου». Η πολιτική ρητορική απλουστεύεται στο έπακρο και χωρίζει την κοινωνία σε δύο στρατόπεδα:
- «Εμείς»: Οι αγνοί, οι δίκαιοι, τα θύματα.
- «Αυτοί»: Ο «κακός Άλλος» που συνωμοτεί, εκμεταλλεύεται και επιβουλεύεται το κοινό καλό.
Αυτή η μονοαιτιακή εξήγηση της ιστορίας απαλλάσσει τους ψηφοφόρους και τους ηγέτες από την ανάγκη για αυτοκριτική και σύνθετη σκέψη. Πρόκειται για μια τέχνη που βασίζεται στο συναίσθημα και όχι στη λογική. Επενδύοντας στον φόβο για την απώλεια της εθνικής ή κοινωνικής ταυτότητας, καθώς και στον θυμό για τα καθημερινά προβλήματα, οι πολιτικοί καταφέρνουν να συσπειρώσουν φανατικά τους οπαδούς τους. Έτσι, η απειλή του «κακού Άλλου» μετατρέπεται σε μόνιμο άλλοθι για την εφαρμογή αυταρχικών πολιτικών, τον περιορισμό των ελευθεριών ή την άσκηση επιθετικής ρητορικής.
Η Ψυχολογία της Μετάθεσης Ευθύνης
- Αποφυγή πολιτικού κόστους: Οι ηγέτες μετατοπίζουν την προσοχή από τις δικές τους αποτυχίες.
- Κατασκευή εχθρών: Χρησιμοποιούνται εγχώριοι αντίπαλοι ή εξωτερικά «σκοτεινά κέντρα».
- Ψευδαίσθηση ελέγχου: Η κοινωνία νιώθει ότι το πρόβλημα είναι απλό και έχει συγκεκριμένο υπεύθυνο.
- ο Δίπολο του Λαϊκισμού («Εμείς» εναντίον «Αυτών»)
- Ηθική ανωτερότητα: Το «Εμείς» παρουσιάζεται πάντα ως η αγνή, αδικημένη πλευρά.
- Δαιμονοποίηση: Το «Αυτοί» στερείται κάθε λογικού επιχειρήματος και παρουσιάζεται ως εγγενώς κακό.
- Μονοαιτιακή ερμηνεία: Η πολυπλοκότητα του κόσμου εκμηδενίζεται για να μην χρειάζεται αυτοκριτική.
- ΓΡΑΦΕΙ Ο ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ
