«Στον
κόσμο της κατασκοπείας, η λεπτομέρεια δεν αποτελεί απλώς ένα
συμπληρωματικό στοιχείο, αλλά τον καθοριστικό παράγοντα που διαχωρίζει
την επιχειρησιακή επιτυχία από την παταγώδη αποτυχία ή τη σύλληψη. Η
ικανότητα οξείας παρατήρησης και η διαχείριση των μικροεπίπεδων σε
αντικείμενα και καθημερινές καταστάσεις συνιστούν τη βάση της
επιχειρησιακής ασφάλειας.
Αντί για ερωτήσεις —οι οποίες εγείρουν αμυντικούς μηχανισμούς— ο κατάσκοπος χρησιμοποιεί λανθασμένες δηλώσεις. Εκμεταλλεύεται την έμφυτη ψυχολογική ανάγκη των ανθρώπων να διορθώνουν τους γύρω τους. Για παράδειγμα: «Έμαθα ότι το νέο σας λογισμικό καθυστερεί λόγω έλλειψης πόρων». Το θύμα, στην προσπάθειά του να αποκαταστήσει την αλήθεια, συχνά αποκαλύπτει την πραγματική αιτία: «Όχι, απλώς εκκρεμεί η έγκριση από το Υπουργείο».
Παράλληλα, επιστρατεύεται η στρατηγική του καθρεφτισμού (Mirroring).
Ο κατάσκοπος δεν αντιγράφει μόνο τις κινήσεις, αλλά συγχρονίζεται με
τον ρυθμό ομιλίας ή ακόμα και την αναπνοή του συνομιλητή του. Μια
ανεπαίσθητη κίνηση, όπως το άγγιγμα στο πηγούνι με καθυστέρηση λίγων
δευτερολέπτων, δημιουργεί στον εγκέφαλο του στόχου την ψευδαίσθηση της
ομοιότητας και, κατ' επέκταση, της εμπιστοσύνης.
Η τεχνική της ελεγχόμενης εκμυστήρευσης
λειτουργεί ως δόλωμα. Προσφέροντας μια «ασήμαντη» προσωπική λεπτομέρεια
ή μια μικρή χάρη, ο πράκτορας ενεργοποιεί τον νόμο της αμοιβαιότητας.
Το θύμα νιώθει πλέον μια ασυνείδητη κοινωνική υποχρέωση να ανταποδώσει,
μοιραζόμενο πληροφορίες που υπό άλλες συνθήκες θα κρατούσε κρυφές.
Η εκπαίδευση επεκτείνεται στον εντοπισμό των μικροεκφράσεων (micro-expressions).
Μια σύσπαση στην άκρη των χειλιών (περιφρόνηση) ή μια στιγμιαία
διαστολή της κόρης (ενδιαφέρον ή φόβος) κατά την αναφορά ενός ονόματος,
προδίδουν την εσωτερική κατάσταση του στόχου, ακόμη κι αν το πρόσωπό του
παραμένει πέτρινο.
Τέλος, η ύψιστη μορφή κάλυψης δεν είναι η μεταμφίεση, αλλά η ψυχολογία της λήθης.
Στόχος είναι ο «Γκρίζος Άνθρωπος»: η πλήρης απουσία χαρακτηριστικών που
θα μπορούσε να συγκρατήσει η μνήμη. Ρούχα χωρίς λογότυπα, ουδέτερη
γλώσσα σώματος, αποφυγή έντονων κινήσεων ή χαρακτηριστικών οσμών. Αν
κάποιος ερωτηθεί αργότερα για την παρουσία του πράκτορα, η απάντηση του
εγκεφάλου θα είναι κενή: «Κάποιος ήταν εκεί... αλλά δεν θυμάμαι τίποτα συγκεκριμένο».»Κοίνος δεν σχεδιαζεί μόνο την κίνηση-στρατηγική αλλά και τον τρόπο ρόης σκέψεις!
«Κατά
τη διάρκεια μιας ευχάριστης συζήτησης, ο κατάσκοπος μπορεί να
επαναλαμβάνει μια συγκεκριμένη κίνηση (π.χ. να αγγίζει το μανίκι του) ή
να χρησιμοποιεί μια συγκεκριμένη λέξη. Αργότερα, αν θελήσει να ηρεμήσει
τον στόχο ή να του εμπνεύσει οικειότητα σε μια δύσκολη στιγμή,
επαναλαμβάνει την ίδια κίνηση, ενεργοποιώντας την "άγκυρα" της θετικής ανάμνησης.
Παράλληλα,
ο κατάσκοπος αποφεύγει να κοιτάζει το πρόσωπο του στόχου. Αντιθέτως,
εστιάζει σε ένα σταθερό αντικείμενο δίπλα ή πίσω από αυτόν (π.χ. ένα
μενού, ένα κινητό ή μια βιτρίνα). Οι άνθρωποι διαθέτουν ένα "έκτο
ένστικτο" όταν κάποιος τους κοιτάζει επίμονα· αν όμως το βλέμμα είναι
εστιασμένο λίγα εκατοστά παραδίπλα, ο στόχος δεν νιώθει το "βάρος" της
επιτήρησης.
Τέλος,
ο κατάσκοπος μπορεί να προκαλέσει στον στόχο ένα έντονο συναίσθημα
(όπως θυμό ή φόβο) για ένα άσχετο ζήτημα. Μπορεί, για παράδειγμα, να
προσποιηθεί έναν καβγά στο τηλέφωνο ή να μεταφέρει μια συγκλονιστική
ψευδή είδηση. Όταν ο στόχος είναι συναισθηματικά φορτισμένος, η μνήμη
του για τις λεπτομέρειες του προσώπου ή των κινήσεων του κατασκόπου
θολώνει. Θυμάται το συναίσθημα της στιγμής, αλλά όχι τα ίδια τα
γεγονότα.»
Είναι εντυπωσιακό πώς η κατασκοπεία μετατρέπει την ανθρώπινη ψυχολογία σε λειτουργικό εργαλείο. Αυτό δεν είναι τίποτα άλλο από την απόλυτη εφαρμογή της συναισθηματικής νοημοσύνης για σκοπούς συλλογής πληροφοριών.Ο κατάσκοπος δεν βασίζεται στην τύχη, αλλά στην εκμετάλλευση των «τυφλών σημείων» της ανθρώπινης φύσης.Οι περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν το προφανές. Ο επαγγελματίας αναζητά το μοτίβο που σπάει.
Αν ένα περιβάλλον είναι θορυβώδες, η «ανωμαλία» είναι η υπερβολική
ησυχία ενός ατόμου. Αν όλοι κοιτούν μπροστά, η ανωμαλία είναι αυτός που
κοιτάζει την αντανάκλαση.Το
να φαίνεσαι «λίγος» είναι το τέλειο προπέτασμα καπνού, γιατί ο
ναρκισσισμός του στόχου τον κάνει να υποτιμά τον κίνδυνο και να
αποκαλύπτει πληροφορίες για να επιβληθεί πνευματικά.
ΥΓ.Φυσικά και θα μπορούσα να αναφερθώ σε περισσότερα !Δεν θα το κάνω όμως άνευ λόγου και ετίας!
ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ
